Utikan, behingoz, eskola segregazioa

2017-03-12 / Amelia Barquin – Kulturarteko hezkuntzan aditu

BERRIA

Hamaikagarren aldiz esatea bada oraindik derrigorrezkoa, zoritxarrez: euskal hezkuntza sistemak ikasleak segregatzen ditu. Errenta eta jatorriaren arabera. Hori gu guztion begien aurrean gertatzen ari da, eta hezkuntza arduradunek ez dute hartu orain arte neurri eraginkorrik. Errealitate horrek ez du oso ondo hitz egiten gure gizartearen inguruan, ezta gure arduradun politikoez, ezta?

Segregazioa aspaldidanik dago detektatuta eta salatuta: azkeneko 15 urteotan zenbat denuntzia, kexa, adierazpen… komunikabideetan eta kolore desberdineko administrazioen aurrean. Gaiak Gasteizen egin zuen eztanda joan den ikasturtean, eta Hezkuntza Sailak onartu behar izan zuen, azkenik, arazo bat zegoela. Mobilizazioa izan da motorea: Gasteizko Eskola Publikoko familiengandik sortu den mugimenduak indartsu jarraitzen du, neurriak behingoz har daitezen lortzeko. Hainbat herritatik eta hiritatik ere azaleratu da egoera bera.

Datuek argi hitz egiten dute. Eskola publikoaren eta itunpekoaren arteko desoreka nabarmena da, eta publikoak jasotzen ditu ikasle pobre eta atzerritar jatorriko gehienak, nahiz eta sareen barruan desberdintasunak badauden ikastetxeen artean, publikoetan zein itunpekoetan. Sare itunpekoaren barruan, bestalde, ikastetxe kristauek (ez denek) ikasle gehiago hartzen dituzte ikastolek (ez denek) baino.

Administraziotik denetariko azalpenak jaso ditugu hamabost urte hauetan: neurri batzuk hartzen ari zirela eta beste batzuk inplementatuko zirela, familiek ikastetxea aukeratzeko eskubideak lehentasuna zuela (pobreek eta atzerritarrek aukeratzeko ahalmena benetan balute bezala)… Baina zenbakiek argi hitz egiten dute, eta, edonola ere, desorekak gero eta handiagoak dira. Bitartean, hor daude benetako erronkak, heldu gabe: ikastetxe ugarik familiak hautatzeko erabiltzen dituzten estrategiak (batzuk informalak, administrazioak ez ikusiarena egiten duen bitartean) eta kuoten ordainketa (oinarrizko selekzio ekonomikoa dakarrena eta hainbat ikastetxetan geruza sozial osoak kanpoan uzten dituena). Epez kanpoko matrikularen kudeaketa urte hauetan guztietan negargarria izan da eskualde batzuetan.

Segregazioaren ondorioak ezagunak dira, Save the Children eta ELGE bezain desberdinak diren organismoek ere behin eta berriro aurkeztuak. Gizarte kohesioari begira, izugarrizko galera da ezaugarri sozial desberdinetako familiak eta umeak banatzea. Ikasle segregatuen emaitzak, gainera, okerragoak dira ikastetxe ghettizatuetan.

Behin eta berriro entzuten dugu gure artean immigrazioaren fenomenoa erlatiboki berria dela, eta garaiz gaudela alboko herrialdeetatik ikasteko (Frantziaren eredutik aldentzeko, besteak beste); hemen egoera hobean gaudela egoera egoki kudeatzeko. Bada, urteak pasatzen dira, eta ez dirudi diskurtso hori gauzatzeko hezkuntza politikarik egin denik. Gasteizen bertan, hiriaren lotsarako, badaude eskola batzuk, non ia soilik etorkinak eskolatzen diren, duela hamabost urte bezala!

Asko dago jokoan. Justizia, ekitatea eta gizarte kohesioa dira gakoak. Printzipio horiek ezin dira aldarrikatu etorkinik eta errenta txikiko ikaslerik gabeko eskoletan. Ezta etorkinak eta errenta txikiko ikasleak baino eskolatzen ez dituzten ikastetxeetan ere.

Plataformaren 2014-2017 ikasturteetako matrikula biziari buruzko datuen konklusioak

Gasteizera haur eta lehen hezkuntzaren epetik kanpo heltzen diren ikasleen %83, azken
hiru ikasturteetan, hiriko eskola publikoek hartu dituzte (%48 zazpi eskolen artean).
Eskola horietan, gainera, ohiko matrikulako ikasle gehienen familiak atzerri-jatorrikoak dira,
eta gehienak maila sozio-ekonomiko apalekoak (ISEC).
Bestalde, azken hiru ikasturte horietan eskola batzuek horrelako 5 ikasle baino ez dituzte
hartu. Sare publikoan: Abendaño, Arantzabela, Zabalgana eta Ikasbidea. Itunpeko
ikastetxeak: Armentia ikastola, Inmaculada Concepcion, Urkide, Olabide, Sagrado Corazon.
Horien artetik bereziki esanguratsua da hiru ikastetxe hauen kasua: Ikasbidea, Sagrado
Corazon eta Olabide, ez baitute matrikulazio bakar bat ere jaso epez kanpo azken hiru
ikasturteotan.
Gainera, euskal hezkuntza-sisteman hizkuntza-eredu desberdinak egotea segregaziorako
elementu garbia da. Aipatu beharrekoa da, halaber, A eta B ereduek ez dutela bermatzen
ikasleek duten eskubidea, EAEko bi hizkuntza ofizialak ezagutzekoa.
Guk D eredua eskatzen dugu eredu bakarra izatea.
ESKATZEN DUGU:
Indarreko matrikula Hezkuntza Ordezkaritzak zuzenean kudeatu dezala, hiriko hezkuntza-
eskaintza orekatua eta integratua izan dadin. Eta ez egitea orain arte egin den bezala: epez
kanpo heltzen diren familiei ikastetxeen zerrenda banatu, haiek ikastetxez ikastetxe plaza
bila ibil daitezen.
Ordezkaritzatik matrikulazio horiei jarraipena egin diezaiela. Eragozpen hauek: kuota-
sistema, hezkuntza proiektu elitista eta bezero-gisakoa ulertzea, eta gure hiriko itunpeko
ikastetxe askoren izaera katolikoa, eragozpen handiak dira atzerri-jatorriko eta maila sozio-
ekonomiko beheko familiek itunpeko sarean lekua aurkitu ahal izateko.
Ikasleen %30tik gorakoa ISEC beheko ikasleak dituzten ikastetxeetara ez litzateke bidali
behar indarreko matrikulako ikaslerik, geletan lekua balute ere.
Beharrezkoa da Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak aitortzea segregazio-arazoa
badagoela ikastetxeetan, eta arazo horri aurre egiteko neurriak hartzen hastea.

 

ESKOLA PUBLIKOAREN ALDEKO KANPAINA

2017/18ko matrikulazioa dela eta, Eskola Publikoaren aldeko Plataformatik kanpaina hau martxan jartzen dugu.

Eskola Publikoa biztanleri osoarentzat kalitatezko hezkuntza bermatzeko gaitasuna eta borondatea duen bakarra dela uste dugulako, eta soilik zerbitzu publikotik gizarte-kohesioa eta eskubideen unibertsaltasuna segurtatzen dela konbentzituta gaudelako martxan jarri dugu.

“Ahal duenak ahal duena” izuaren kontra, guk koordinatutako erantzun sozialaren alde apostu egiten dugu. Aldaketak beti dira pribilegio zaharrak astintzeko eta bidezkoago eta elkartutako gizarteak lortzeko aukera. Heziketa dualaren arazoa, gure gizartean heredatutako arazoa da, eta errealitate sozial berriak argitaratu ditu.

Arazoa da orain arteko gobernu autonomikoek ez dutela aurre egiten jakin edo ez dutela aurre egin nahi izan, eta oraindik ere legealdiz legealdi ez da inor ausartu “ogi gogorrari, hagin zorrotza sartzen”. Eta, asmo oneko diskurtsoetatik haratago, egiaztatu egiten dugu Euskal Gobernuak ez duela hezkuntza publikoa euskal hezkuntza sistemaren funtsezko ardatz egituratzaile eta lehentasunezkotzat jotzen duen aldeko aposturik egiten. Horretarako,“Ikasle Etorkinen arretarako Plana”ri erreparatzea besterik ez dago, aurreko batean salatu genuen gisa, edukiz hutsik dagoen plana hain zuzen ere; edota Heziberri aurrera eramateko proposamen bera, behin baino gehiagotan hainbat hezkuntza eragilek salatu duten bezala, euskal eskola publikoaren aurrez aurreko oposizioa duena. Hortaz, Euskal Gobernuaren itxikeria egiaztatzen dugulako, kanpaina hau martxan jartzen dugu, gizarte bezala pentsamendu kritikoa edukitzeko aukera dugula uste baitugu, eta gizarte kohesio handiagoa nahiz gizarte aberats eta anitzagoa, ezagutzan oinarritua, ez beldurren eta aurreiritzien menpe dagoena, bermatzen duten beste modelo batzuengatik apustu egiten baitugu.

Hori guztia publikoaren aldeko apostua egiten lortzen da bakarrik. Bizi dugun azken boladan, publikoa da hatzekin ukitzera heldu ginen ongizate Estatutik geratzen zaigun azken zirritua. Osasungintza, hezkuntza, estaldura sozialak…dira dagoen ordena ekonomiko-politiko neoliberalak bizitza aukeratzat inposatutako indibidualizazio basatiaren kontrako lastairak.

Hori dela eta, publikoa defendatzen jarraitzen dugu, eta seme-alabak matrikulatuko dituzten familiak sare publikoa aukeratzera animatu nahi ditugu, gure kanpainan esaten dugun moduan heziketa komunitatea eratzen dugulako, eskola integratzailea, hurbila, euskalduna eta laikoa garela irmoki konbentzituta gaudelako. Guztiontzako eskola da, oinarritik eta egunez egun egindako eskola, eta bere baitan gauden guztiok huraxe eraikitzeko eta hobetzeko aukera ematen digun eskola. Kanpainan esaten dugun moduan ez gara bezeroak, eskola publikoa ez da empresa proiektua. Eskola publikoa gizarte bezala gure isla da eta gizartea da eta izango da eskolako isla.

Gainera, berriro ere, matrikulazio kanpaina honetan ematen ari diren irregulartasunak salatzeko aprobetxatu nahi dugu: diru publikoarekin %100 finantziatuko ikastetxeak, zeinetan erlijioa derrigorrezkoa den; matrikulazio prozesu paraleloak egiten diren; familiek ordaindu behar dituzteko hileko kuotak dauzkaten; jatorri, gizarte klase edota erlijio arrazoiak direla medio ikasleak diskriminatzen dituzten. Egoeraren larritasunak bultzatuta, bada garaia Administrazioak populazioaren aukera berdintasuna eta matrikulazio prozesu gardena bermatzeko, horri guztiari aurre egiteko behar bezala ekitea. Zentzu horretan, beste behin ere, hainbat ikastetxek ikasleak aukeratzeko aurrera eraman ditzaketen prozesuak ekidingo lituzkeen matrikulazio bulego publiko bakarra irekitzeko eskatzen dugu.

Gasteizko udala eskola-getizazioaren kontrako planaren alde agertu da eta Eusko Jaurlaritzan aurkeztuko du.

NEREA P. DE NANCLARES 2017/01/26

Hemen duzue EL CORREOn argitaraturiko artikulua

La oposición pide que un documento que ha logrado el consenso de un amplio equipo de expertos «no se quede en papel mojado»

El equipo de gobierno municipal ha presentado esta semana a los grupos de la oposición el plan elaborado por un amplio equipo de expertos para luchar contra la segregación escolar. Ahora, el Ayuntamiento se encargará de elevarlo al Departamento vasco de Educación. No en vano, gran parte de las medidas incluidas en este texto para frenar el creciente proceso de guetización de numerosos colegios, públicos en su mayoría, son competencia del Gabinete Urkullu.

El documento –adelantado por EL CORREO– plantea, dentro de una larga batería de propuestas, una única oficina de matriculación que evite «procesos informales de selección de escolares»; medidas para que las familias de rentas bajas no paguen cuotas en los centros concertados por la educación obligatoria o un reparto equitativo de los alumnos que se incorporan a las aulas alavesas con el curso ya empezado. También propone que se controle que todos los colegios tengan disponibles esas plazas.

Desde los departamentos de Educación y de Convivencia del Ayuntamiento, convocantes de esta mesa de trabajo, avanzan que darán nuevos pasos. En esta línea, desde el servicio que dirige la socialista Estíbaliz Canto avanzaron su voluntad de cumplir las propuestas que sean competencia municipal. «Algunas ya están en marcha, otras forman parte de nuestro plan estratégico y el resto se estudiará cómo se desarrolla».

En la bancada de la oposición el documento recibió el respaldo unánime de todos los grupos, que coincidieron en pedir que «no quede en papel mojado» la labor de una mesa de trabajo que ha estado integrada por técnicos de Educación del Gobierno vasco y del Ayuntamiento, Ampas, colectivos sociales y directores de colegios públicos y de la red concertada. Pero, sobre todo, los partidos destacaron el consenso que se ha logrado alcanzar para cerrar el plan.

EN EL PARLAMENTO

Iñaki García Calvo (PP), que valoró ya el mero hecho de que haber sentado en una mesa a agentes de lo público y lo concertado, insistió en que «es al Gobierno de Urkullu a quien le corresponde abordar de lleno este asunto». Con intención de que la consejera Uriarte conozca de primera mano el proyecto, la portavoz de EH Bildu, Miren Larrion, avanzó su intención de que el grupo de trabajo presente sus conclusiones en el Parlamento vasco.

El concejal de Podemos Juan Cerezuela, sin embargo, planteó sus dudas sobre la financiación y echó en falta «saber con antelación la capacidad de ejecución de este plan, y eso lo deberían haber cerrado antes el Ayuntamiento y Gobierno vasco». Al margen de ello, Oscar Fernández (Irabazi) consideró que este plan es un «documento de mínimos» que ambas instituciones «tienen que cumplir».